✔ Св.Константин и Елена-Центар

stef4o

Краток историјат околу случувањата во врска со црквата и нејзината изградба

Првобитниот храм бил граден пред и по Првата светска војна, а бил осветен во 1926 година. Во земјотресот во 1963 година црквата имала оштетувања кои не биле сериозни за да биде урната, но на почетокот на 1970тите години храмот бил миниран за да се изгради Градскиот трговски центар.[2] Нестор Алексиев го изработил еднокрилниот, одмерено расчленет и обликуван иконостас, висок неколку метри, а широк околу 10 метри. Денес делови од овој иконостас се наоѓаат во црквата „Св. Петар и Павле“ во Јурумлери, и во „Св. Никола“ во Куманово.

Новата црква
Првобитно, возобновување било замислено црквата да се гради на неколку метри од старите темели, односно на самиот плоштад „Македонија“ во Скопје. Но, по бурните реакции и несогласувања на муслиманите и атеистите, локацијата била преместена непосредно до Домот на АРМ и недалеку од автентичното место на скопскиот плоштад. Осветувањето на темелите било извршено на 11 ноември 2012 година лично од поглаварот на МПЦ г.г. Стефан, во сослужение со митрополитот брегалнички Иларион и свештеници од Скопската епархија. На настанот присуствувале премиерот Никола Груевски, министри од Македонската влада и градоначалниците на Скопје.[3]
Идејното решение и основниот проект на црквата било изработено од архитектите Искра и Лековска и Владимир Лековски од студиото „Лелелеле“ од Скопје, додека изградбата на црквата ја вршела фирмата „Бетон“. Црквата е во форма на крст и има една централна и четири помали куполи, како и четири апсиди и една олтарна апсида. Камен-темелникот бил поставен на 11 ноември 2012 година, а инвеститор на изградбата била МПЦ која за таа цел ја основала Фондацијата „Свети цар Константин“. За да собере пари за изградба на црквата, фондацијата одржала три донаторски конференции. За потребите на црквата биле изработени 12 камбани, направени во фабриката „Грасмаер“ од Инсбрук, од кои, најголемата камбана е со тежина од 8,3 тони, а втората и третата камбана тежат 3,5 и 2,3 тони. Пластичната декорација и иконите на камбаните се дело на Дарко и Елена Дуковски. На најголемата камбана стои натписот: „Во слава на пресветата и единосушна тројца, отецот и синот и светиот дух и во чест на светите рамноапостолни цар Константин и царица Елена, се излеа ова ѕвоно во летото на Христа 2014“, додека на второто по големина ѕвоно стои натписот: „Боже чувај ја татковината наша света македонска и нашиот благоверен народ“.[2]

Новата црква, чија изградба траела 13 години, била осветена на 28 септември 2025 година од страна на Архиепископот Охридски и Македонски г.г. Стефан.

[https://mk.wikipedia.org/wiki/%D0%A6%D1%80%D0%BA%D0%B2%D0%B0_%E2%80%9E%D0%A1%D0%B2._%D0%9A%D0%BE%D0%BD%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D1%82%D0%B8%D0%BD_%D0%B8_%D0%95%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%B0%E2%80%9C_-_%D0%A1%D0%BA%D0%BE%D0%BF%D1%98%D0%B5]

stef4o

[https://www.facebook.com/photo?fbid=1228808009278537&set=pcb.1228808095945195]

stef4o

06.2025

Кочо Анѓушев го финансира завршувањето на црквата „Св. Константин и Елена“ на улица Македонија во Скопје
Македонскиот бизнисмен и поранешен вицепремиер, проф. д-р Кочо Анѓушев, активно учествува во завршувањето на црквата „Св. Константин и Елена“, сместена во срцето на Скопје, на улицата Македонија.
Со лична донација, како и преку поддршка од компаниите во негова сопственост, Анѓушев веќе втора година го финансира изработувањето на фреските и целокупниот фрескоживопис во храмот.
Ангажманот следува по јавниот повик од Македонската православна црква – ОА упатен пред две години, со кој се повикаа општествено одговорни личности да придонесат за довршување на овој значаен духовен и културен објект во центарот на главниот град.
Ова не е прв пат Анѓушев да помага црковни проекти – претходно учествуваше во изградбата на црквата „Св. Кирил и Методиј“ во Велес, каде исто така го финансираше фрескоживописот. Поддршката на храмот ,,Св. Константин и Елена’’ има и лична, семејна димензија, бидејќи имињата на светците на кои е посветен храмот ги носат самиот донатор и неговите внуци.

[https://www.facebook.com/profile.php?id=100076010596922]

stef4o

Осветена црквата „Св. Константин и Елена“ во центарот на Скопје

Година: 2012-2025
Проектанти: М-р инж арх Искра Лековска, М-р инж.арх. Владимир Лековски
Соработници архитекти: Дипл. инж.арх. Јордан Тасевски, Дипл. инж.арх. Даниела Андоновска, М-р инж.арх. Владимир Димитров, М-р инж.арх. Александра Шекутковска, Дипл. инж.арх. Стефан Коцевски
Градежно-конструктивен проект: М-р град. инж. Влатко Коцевски
Проект за Водовод и канализација: М-р инж.арх. Мерџана Казанџиска, Дипл.град.инж. Благоја Петрушевски
Електротехнички проект: Дипл.ел. инж. Влатко Спировски Дипл. ел. инж. Златко Нонкуловски
Машински проект: М-р град. инж. Никола Барсов
Живописна програма: М-р умет. Дејан Кратевски
Електроакустика: М-р инж. Живко Дракуловски
Елаборат за Противпожарна заштита: М-р инж.арх. Нада Тортеска
Елаборат за екологија: М-р инж.арх. Катарина Максаровска
Консултанти: Епископ Партениј, Владика Климент, Отец Игор Калапакоски, Проф. Гаврилович, Зограф Кирил Златанов, Проф. Митко Хаџи-Пуља, Проф. Димитар Папастерески
Фрескопис: Лариса Бондаренко со тајфата
Иконопис (иконостас и целивни икони): Тајфа Св. Наум Охридски – Малка Конеска, Васко Учков, Валентина Конеска
Мозаик: Дејан Кратевски

На локација на ул. Македонија, во непосредна близина на Домот на армијата на Македонија подигната е црквата посветена на светите Цар Константин и Елена, која денес беше осветена од страна на Г.Г Стефан, архиепископ охридски и македонски заедно со повеќе владици и свештеници на Македонската православна црква – Охридска архиепископија.

Храмот е дел од проектот „Скопје 2014“ кој беше првично замислен да биде подигнат на плоштадот Македонија, во непосредна близина на некогашната истоимена црква, која е срушена по земјотресот а на чие место е денес Градскиот Трговски Центар.

По реакцијата на студентите и професијата, кои сметаа дека на овој простор не смее да се гради било каков објект, насилството предизвикано од контра протестантите кои ги нападнаа студентите и ги гонеа се до Градскиот Парк, власта одлучи да се одбере нова локација.

Новата локација, каде денес се наоѓа овој храм урбанистички претставува школско позиционирање. На просторот на некогашната парковска површина, се криеше европски тип на плоштад кој малкумина го препознаваа. На најзначајната пешачка улица во Градот, по должина се развива овој простор кој беше познат како платото пред Домот на АРМ. Во југозападниот агол се случува раскрсница на пешачката зона, каде е позиционирана вертикалата ( камбаната ) поставувајќи ја како визуелна точка, маркација за ориентација и препознавање, најава за тоа што следува.

Објектот на црквата Св. Константин и Елена, заедно со катната гаража „26ти Јули“ се единствените објекти од проектот „Скопје 2014“ за кои дел од стручната јавност има позитивен впечаток. Храмот претставува ремек дело во однос на неговата идеја да биде мост меѓу традицијата и современото, каде фасадата се истакнува преку стилизираната геометрија инспирирана од виновата лоза, изведена во травертин и каменорез. Црквата е решена во форма на слободен крст, со 5 куполи со позлата.

Архитектите се потрудиле да внесат поедноставување на декоративноста во повеќе сегменти на дизајнот, како што се вратите, иконостасот, столчињата во ободот. Секако онолку колку дозволува сеуште тврдокорната традиционалност на црквата како нарачател.

Во однос на уметничкиот придонес кон фрескописот, иконописот и мозаикот, не се забележува прогрес во стилскиот израз и композиција, туку се следи традиционалниот локален византиски наратив. Ваквиот пристап сеуште се практикува во православниот свет и покрај пробивот на современост во периодот на доцната модерна ( 60-80тите години на XX век.) кој беше прекинат со постмодернизмот кој го врати погледот наназад. Најголемиот пример на овој повраток и предомислување можеме да го забележиме кај Соборниот Храм Св. Климент Охридски започнат во 70тите и завршен во 90тите години на минатиот век.

[https://marh.mk/osvetena-crkvata-sv-konstantin-i-elena-vo-centarot-na-skopje/]

stef4o

Од процесот на изградба на храмот

[https://www.skyscrapercity.com/threads/skopje-projects-construction.]

stef4o

Неколку денешни фотки од мојата посета на храмот

Skopje

Не би било лошо да се средат фасадите на кино Култура и уште две-три зградички до црквата за целиот тој простор да добие на убавина. Вака многу лош впечаток оставаат.